Nl
English
Français
Deutsch
Screeningstests voor slaapapneu
Snurkt u luid, wordt u moe wakker of heeft iemand opgemerkt dat u 's nachts stopt met ademen? Er zijn drie klinisch gevalideerde vragenlijsten om uw risico op obstructieve slaapapneu te beoordelen: de Berlijnse vragenlijst, de Epworth-slaperigheidsschaal (ESS) en de STOP-BANG-score. Deze pagina legt uit hoe elke test werkt, hoe u uw resultaten interpreteert en welke stappen u moet ondernemen als uw score hoog is.
Waarom een screeningstest doen?
Obstructieve slaapapneu (OSAS) treft ongeveer 4 tot 6% van de volwassen bevolking, maar het overgrote deel van de gevallen blijft ondiagnosticeerd. Symptomen - snurken, chronische vermoeidheid, overmatige slaperigheid overdag, nachtelijk ontwaken - worden vaak gebagatelliseerd of toegeschreven aan stress of een ongezonde levensstijl. Screeningsvragenlijsten maken het mogelijk risicopersonen binnen enkele minuten te identificeren zodat zij kunnen beslissen of raadpleging van een arts nodig is.
Deze instrumenten worden veel gebruikt in de huisartsenpraktijk, vóór operaties en in slaapgeneeskundecentra. Ze vervangen een diagnose niet, maar zijn een nuttige eerste stap om te bepalen of een gespecialiseerd onderzoek nodig is.
Test 1 - De Berlijnse vragenlijst
Ontwikkeld in 1996 tijdens een internationale conferentie over slaapapneu in Berlijn, is de Berlijnse vragenlijst een van de meest uitgebreide screeningsinstrumenten. Ze is opgebouwd uit 3 categorieën vragen die de belangrijkste dimensies van slaapapneu bestrijken:
Categorie 1
Snurken en ademstops: intensiteit, frequentie, nachtelijk stikken en door anderen waargenomen ademstops.
Categorie 2
Slaperigheid overdag: vermoeidheid na het slapen, slaperigheid tijdens de dag, in slaap vallen achter het stuur.
Categorie 3
Cardiovasculaire risicofactoren: hoge bloeddruk en body mass index (BMI ≥ 30).
Hoe interpreteert u de Berlijnse score?
Elke categorie wordt onafhankelijk beoordeeld: ze is positief (risico aanwezig) of negatief. Een patiënt wordt beschouwd als een hoog risico op obstructieve slaapapneu bij een positief resultaat in ten minste 2 van de 3 categorieën.
- 0 of 1 positieve categorie → Laag tot matig risico. Blijf uw symptomen in de gaten houden.
- 2 of 3 positieve categorieën → Hoog risico. Medisch overleg met slaaponderzoek wordt sterk aanbevolen.
De Berlijnse vragenlijst heeft een gevoeligheid van 86% en een specificiteit van 77% voor matige tot ernstige slaapapneu (AHI ≥ 15). Ze is bijzonder geschikt voor screening in de huisartsenpraktijk omdat ze meerdere dimensies van het syndroom onderzoekt.
De volledige interactieve test (met automatische scoreberekening) is beschikbaar op associationapnee.be:
De Berlijnse test doen →
Test 2 - De Epworth-slaperigheidsschaal (ESS)
De Epworth Sleepiness Scale (ESS) werd in 1991 ontwikkeld door Dr Murray Johns aan het Epworth-ziekenhuis in Melbourne, Australië. Ze is nu een van de meest gebruikte instrumenten ter wereld voor het meten van overmatige slaperigheid overdag, een van de hoofdsymptomen van slaapapneu.
De test bestaat uit 8 alledaagse situaties. Voor elk moet u de kans beoordelen dat u indommelt, op een schaal van 0 tot 3:
- 0 = Geen kans om in slaap te vallen
- 1 = Geringe kans om in slaap te vallen
- 2 = Matige kans om in slaap te vallen
- 3 = Grote kans om in slaap te vallen
De 8 beoordeelde situaties zijn: zittend lezen, televisie kijken, passief zitten op een openbare plaats, als passagier in een auto gedurende een uur, 's middags liggen rusten, zittend praten met iemand, rustig zitten na een maaltijd zonder alcohol, en in een auto die in een file staat.
Hoe interpreteert u uw Epworth-score?
Een score van 10 of hoger wijst op overmatige slaperigheid overdag en rechtvaardigt een medisch consult. Vanaf 16 is de slaperigheid ernstig en kan ze een veiligheidsrisico vormen (rijden, werken op hoogte). Opmerking: de ESS meet slaperigheid in het algemeen - ze is niet specifiek voor slaapapneu. Andere aandoeningen zoals narcolepsie, rustelozebenensyndroom of chronisch slaaptekort kunnen ook hoge scores geven.
De interactieve test met automatische scoreberekening is beschikbaar op associationapnee.be:
De Epworth-test doen →
Test 3 - De STOP-BANG-score
De STOP-BANG-vragenlijst werd in 2008 ontwikkeld door Chung et al. aan de Universiteit van Toronto en gevalideerd bij meer dan 2.000 patiënten. Het is nu de meest gebruikte screeningstest in klinische omgevingen, vooral vóór operaties. Gevalideerd door de European Respiratory Society onderscheidt ze zich door haar snelheid (ongeveer 2 minuten) en eenvoud.
STOP-BANG is een acroniem voor de 8 beoordeelde criteria:
- S - Snoring: Luid snurken (hoorbaar door een gesloten deur?)
- T - Tired: Frequente vermoeidheid of slaperigheid overdag
- O - Observed: Ademstops waargenomen door iemand anders
- P - Pressure: Hoge bloeddruk, behandeld of niet
- B - BMI: Body mass index groter dan 35
- A - Age: Ouder dan 50 jaar
- N - Neck: Nekomtrek groter dan 40 cm
- G - Gender: Mannelijk geslacht
Elk criterium geeft 1 punt (Ja) of 0 punten (Nee). De totaalscore loopt van 0 tot 8.
Hoe interpreteert u uw STOP-BANG-score?
Kans op matige tot ernstige apneu < 20%
Kans op matige tot ernstige apneu ≈ 30%
Kans op matige tot ernstige apneu > 50%
Een score van 3 of meer rechtvaardigt een medisch consult. Een score van 5 of meer wijst op een hoog risico en vereist een slaaponderzoek. Klinische noot: voor vrouwen verhoogt een STOP-BANG-score ≥ 2 gecombineerd met andere criteria (BMI > 35 of leeftijd > 50 jaar) de specificiteit van de test aanzienlijk.
De volledige interactieve test is beschikbaar op associationapnee.be:
De STOP-BANG-test doen →
Na de tests: welke stappen ondernemen?
Een hoge score op een of meer van deze vragenlijsten is geen diagnose. Het geeft een verhoogd risico aan en rechtvaardigt een medisch consult, maar alleen een slaaponderzoek kan slaapapneu bevestigen of uitsluiten.
De twee referentieonderzoeken zijn:
- Ambulante respiratoire polygrafie (thuisslaaptest): uitgevoerd thuis met een draagbaar apparaat. Het meet de luchtstroom, de bloedzuurstofverzadiging, de borstkasbewegingen en de hartslag. In de meeste gevallen is dit voldoende.
- Polysomnografie (PSG): uitgevoerd in een erkend slaapcentrum met één nacht hospitalisatie. Ze registreert daarnaast hersenactiviteit (EEG), oogbewegingen en spierspanning. Dit is de gouden standaard voor complexe gevallen.
Meer informatie over deze onderzoeken en het diagnostisch traject in België vindt u op onze pagina over thuistests voor slaapapneu.
Als een hoge AHI wordt bevestigd: uw opties
Als uw slaaponderzoek een apneu-hypopneu-index (AHI) van 15 of meer aantoont, komt u mogelijk in aanmerking voor de RIZIV CPAP-conventie in België. In dat geval stelt een erkend slaapcentrum u een apparaat ter beschikking en verzorgt het de medische opvolging voor een bijdrage van €7,50/maand (of gratis als u de BIM-status heeft).
Sommige patiënten geven er echter de voorkeur aan hun eigen apparaat te kopen, met name degenen die:
- Een AHI hebben onder de 15 (drempel van de conventie niet bereikt) maar van wie de levenskwaliteit wordt aangetast
- Vrij hun model willen kiezen en het apparaat willen bezitten
- Onmiddellijk met de behandeling willen beginnen zonder 4 tot 8 weken te wachten
- Veel reizen en een tweede compact apparaat nodig hebben
VivaRespire biedt een selectie van de nieuwste generatie automatische CPAP-apparaten:
- ResMed AirSense 11 AutoSet - verbonden, stil, met geïntegreerde luchtbevochtiger
- Philips DreamStation 2 Auto - compact en licht, ideaal voor reizen
- Löwenstein Prisma Smart Auto - Duitse technologie met geavanceerde auto-aanpassing
Bekijk ons volledige catalogus auto-CPAP of onze complete gids over slaapapneu voor meer informatie over uw opties.
Veelgestelde vragen over screeningstests voor apneu
De drie gevalideerde en veel gebruikte vragenlijsten zijn STOP-BANG, Berlin en Epworth. STOP-BANG meet 8 klinische risicofactoren in minder dan 2 minuten. Berlin beoordeelt drie dimensies (snurken, slaperigheid, cardiovasculaire factoren). Epworth kwantificeert slaperigheid overdag aan de hand van 8 alledaagse situaties. Elk heeft zijn sterke punten: STOP-BANG is snel, Berlin verkent meerdere assen, Epworth richt zich specifiek op slaperigheid. Ze worden vaak gecombineerd om de beoordeling te verfijnen.
Een score van 3 of meer rechtvaardigt een medisch consult. Een score van 5 of meer wijst op hoog risico op matige tot ernstige apneu (kans hoger dan 50%) en vereist polygrafie of polysomnografie. Tussen 0 en 2 is het risico laag. Belangrijke opmerking voor vrouwen: een score van 2 gecombineerd met andere criteria (BMI boven 35 of leeftijd boven 50) verhoogt de specificiteit aanzienlijk, dus onderschat een gemiddelde score niet.
Nee, niet rechtstreeks. Epworth meet de slaperigheid overdag, een van de hoofdsymptomen van apneu maar niet het enige. Een hoge Epworth-score (10 of meer) duidt op pathologische slaperigheid die ook andere oorzaken kan hebben: narcolepsie, rustelozebenensyndroom, chronisch slaaptekort, depressie, bepaalde medicaties. Daarom wordt hij gecombineerd met STOP-BANG of Berlin, die specifieker zijn voor obstructieve apneu.
De Berlin-vragenlijst is opgebouwd uit 3 categorieën: snurken en ademstops, slaperigheid overdag, cardiovasculaire factoren (hypertensie en BMI ≥ 30). U wordt als hoogrisico beschouwd bij een positief resultaat in ten minste 2 van de 3 categorieën. Dit komt overeen met een hoge kans op matige tot ernstige apneu (86% gevoeligheid voor AHI ≥ 15). Een medische raadpleging met slaaponderzoek wordt dan sterk aanbevolen.
Ja. Officiële interactieve versies zijn gratis beschikbaar, met name op associationapnee.be die de drie vragenlijsten met automatische scoreberekening aanbiedt. Deze tests thuis doen is een uitstekend startpunt: bij een hoog resultaat komt u met een concreet, becijferd argument bij uw arts om een slaaponderzoek te vragen. Let op: deze tests zijn geen diagnoses, alleen beslissingshulpen.
Nee. De RIZIV-conventie vereist een AHI van 15 of meer, gemeten via polysomnografie in een erkend slaapcentrum. Een hoge score op STOP-BANG, Berlin of Epworth volstaat niet - deze tests geven enkel aan dat een volledig onderzoek gerechtvaardigd is. Als uw AHI na onderzoek onder 15 ligt maar uw symptomen invaliderend zijn, blijft de vrije aankoop van een CPAP bij VivaRespire een geldige optie.
Begin bij uw huisarts. Hij kan een ambulante ventilatoire polygrafie thuis voorschrijven, een onderzoek dat in de overgrote meerderheid van de gevallen volstaat. Bij een complex profiel (vermoeden van centrale apneu, ernstige cardiale of respiratoire comorbiditeiten, andere vermoede slaapstoornissen) verwijst hij u door naar een longarts of slaapspecialist. Voor erkende centra in België, zie onze pagina slaapcentra in België.