CPAP en slaapapneu woordenlijst

CPAP en slaapapneu woordenlijst

Medisch slaapvocabulaire kan verwarrend lijken. Deze woordenlijst legt in gewone taal de termen uit die u bij uw arts, op uw CPAP-apparaat of in uw verzekeringsformulieren zult tegenkomen.

Aerofagie

Het inslikken van lucht onder druk tijdens CPAP-therapie, wat leidt tot een opgeblazen gevoel, gassen en oprispingen. Vaak een teken van te hoge druk.

AHI - Apneu-Hypopneu Index

Meet het aantal apneus en hypopneus per uur slaap. De belangrijkste indicator van de ernst van slaapapneu. Drempelwaarden: < 5 = normaal, 5-15 = licht, 15-30 = matig, > 30 = ernstig.

AHIO

Index van Apneus-Hypopneus Obstructief - de voorkeurstermijn in de Belgische RIZIV-nomenclatuur. Volwassen RIZIV-criteria: AHIO ≥ 15/uur. Kinderen (< 16 jaar): AHIO ≥ 1/uur.

AirView

ResMed's platform voor bewaking op afstand waarmee zorgverleners en artsen CPAP-gegevens op afstand kunnen bekijken (resterend AHI, lekkages, gebruiksuren). Geïntegreerd in ResMed-apparaten via simkaart of wifi.

APAP (Auto-CPAP / AutoPAP)

Een CPAP-variant die de druk automatisch in realtime aanpast op basis van gedetecteerde ademhalingsgebeurtenissen. Comfortabeler dan vaste-druk CPAP voor de meeste patiënten. Aanbevolen als eerstelijnstherapie. Zie onze Auto CPAP-apparaten.

ASV (Adaptieve Servo-Ventilatie)

Een geavanceerde beademingsapparaat dat de druk aan elke ademhalingscyclus aanpast om de ventilatie te stabiliseren. Gebruikt voor complexe centrale apneus en Cheyne-Stokesademhaling.

Berlijn-vragenlijst

Screeningsvragenlijst voor slaapapneu in 3 categorieën (snurken, slaperigheid, hypertensie en BMI). Een hoogrisicoscore in minstens 2 van de 3 categorieën wijst op een betekenisvol risico op apneu. Gevoeligheid van ongeveer 86 % in de validatiestudie.

BIM (verhoogde tegemoetkoming)

Belgisch sociaal statuut dat recht geeft op een verhoogde tegemoetkoming van het ziekenfonds. Binnen de RIZIV-conventie voor CPAP valt het remgeld voor BIM-rechthebbenden volledig weg: de conventie is dan gratis.

BiPAP (Bi-Level PAP)

Ook BiLevel of VPAP genoemd. Beademingsapparaat met twee drukniveaus: een hogere inspiratiedruk (IPAP) en een lagere expiratiedruk (EPAP). Gebruikt bij intolerantie voor CPAP-tegendruk of centrale apneus.

Centrale apneu

Ademstilstand door een tekort in de hersenaansturing: de hersenen sturen het signaal om te ademen niet. De luchtweg is open, maar er is geen ademhalingsinspanning. Anders dan bij obstructieve apneu is er geen fysieke blokkade.

cmH₂O (centimeter water)

Meeteenheid voor CPAP-druk. 1 cmH₂O is de druk die een waterkolom van 1 centimeter uitoefent. CPAP-apparaten leveren doorgaans tussen 4 en 20 cmH₂O op, afhankelijk van de behoeften van de patiënt.

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure)

De standaardbehandeling voor matige tot ernstige obstructieve slaapapneu. Een apparaat levert continu perslucht via een masker om de luchtwegen open te houden tijdens de slaap.

CPAP-conventie (INAMI/RIZIV België)

De Belgische RIZIV-conventie is geen aankoopvergoeding: ze stelt CPAP-apparatuur ter beschikking via een erkend slaapcentrum - de patiënt bezit het apparaat nooit. Patiëntenkost: €0,25/dag. Criteria: AHIO ≥ 15/u, therapietrouw ≥ 4u/nacht gemiddeld. Meer info: CPAP-terugbetaling in België.

EPAP (Expiratoire Positieve Luchtweg Druk)

Druk die wordt toegepast tijdens de uitademing in een BiPAP-systeem. Lager dan de IPAP houdt hij de luchtwegen bij het uitademen open zonder buitensporige weerstand te creëren. Bij een standaard CPAP is de EPAP gelijk aan de IPAP: één constante druk.

EPR (Expiratoire Drukverlichting)

ResMed-technologie die de CPAP-druk automatisch vermindert tijdens de uitademing (equivalent van C-Flex bij Philips). Verbetert het comfort. Beschikbaar in 3 niveaus.

ESS (Epworth Sleepiness Scale)

Vragenlijst met 8 dagelijkse situaties om overmatige slaperigheid overdag te meten. Score 0-24. Score ≥ 11: overmatige slaperigheid die medische evaluatie vereist.

Full face masker

CPAP-masker dat neus EN mond bedekt. Aanbevolen voor mondademers of bij sterke neusverstopping. Minder mondlekken. Voorbeelden: AirFit F20, AirFit F40.

Gemengde apneu

Apneu die begint als een centrale apneu (geen ademhalingsinspanning) en vervolgens obstructief wordt (dichtklappen van de luchtweg). Kan bij sommige patiënten onder CPAP-therapie ontstaan: men spreekt dan van complexe apneu.

Hypopneu

Gedeeltelijke vermindering van de luchtstroom (≥ 30%) gedurende ten minste 10 seconden, gepaard met zuurstofdesaturatie of ontwaking. Minder ernstig dan een volledige apneu maar opgenomen in de AHI-berekening.

INAMI / RIZIV

Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering. Het Belgische orgaan dat de ziekteverzekering beheert, inclusief de CPAP-conventiecriteria en erkende slaapcentra.

IPAP (Inspiratory Positive Airway Pressure)

Druk die bij het inademen wordt toegediend in een BiPAP-systeem. Hoger dan de EPAP, helpt ze de luchtweg open te houden en vergemakkelijkt ze het binnenstromen van lucht in de longen.

Lek

Lucht die ontsnapt tussen masker en gezicht, of via de mond bij een neusmasker. Het verlaagt de druk die werkelijk in de luchtweg aankomt en vertekent de gemeten residuele AHI. Het is de eerste oorzaak van een ondoeltreffende behandeling.

MAD (mandibulair repositieapparaat)

Op maat gemaakt tandheelkundig toestel dat 's nachts wordt gedragen en de onderkaak naar voren brengt om de bovenste luchtweg te verruimen. Tweedelijnsbehandeling bij lichte tot matige apneu, of alternatief voor CPAP. Voorgeschreven door een tandarts met ervaring in slaapgeneeskunde.

Micro-ontwaking (arousal)

Korte ontwaking van de hersenen (3 tot 15 seconden) op het einde van een apneu, waardoor de ademhaling hervat. De patiënt herinnert het zich niet, maar het is zichtbaar op een polysomnografie. Tientallen micro-ontwakingen per uur versnipperen de slaap en verklaren de vermoeidheid overdag.

Neuskussenmasker (nasal pillows)

Minimalistisch CPAP-masker met kleine kussentjes die tegen de neusgaten rusten. Weinig contact met het gezicht, ideaal bij claustrofobie en voor wie een baard draagt. Voorbeeld: AirFit P10.

Neusmasker

CPAP-masker dat alleen de neus bedekt, van de neusbrug tot de bovenlip. Een compromis tussen full face masker en neuskussens. Het meest gebruikte type. Voorbeeld: AirFit N20.

Obstructieve apneu

Ademstilstand van minstens 10 seconden door het dichtklappen van de bovenste luchtweg, ondanks voortgezette ademhalingsinspanning. Goed voor ongeveer 90 % van de slaapapneus, en doeltreffend behandeld met CPAP.

OSA (obstructief slaapapneusyndroom)

De officiële medische term voor obstructieve slaapapneu, in het Frans SAHOS. Gedefinieerd als een AHI van 5 of meer per uur in combinatie met klachten, of een AHI van 15 of meer per uur zonder dat klachten vereist zijn.

OSCAR

Gratis open-source software voor gedetailleerde analyse van CPAP-gegevens (resterend AHI, lekkages, drukhistogram, ademhalingsverloop). Compatibel met de belangrijkste fabrikanten. Veel gebruikt door patiënten die hun therapie willen optimaliseren.

Polygrafie (ambulant)

Thuistest voor slaapapneu-screening die luchtstroom, borstkasbewegingen, SpO2 en hartslag meet. Voldoende voor de diagnose in de meeste gevallen. Vergoed door de Belgische ziekteverzekering.

Polysomnografie (PSG)

Het referentieonderzoek van de slaap uitgevoerd in een slaapcentrum. Registreert ook EEG, EMG, EOG, houding. Vergoed door de Belgische ziekteverzekering.

Pulsoximetrie (SpO2)

Niet-invasieve meting van het zuurstofgehalte in het bloed met een sensor op de vinger. Normale waarde: 95 % of meer. Onder 90 %: betekenisvolle desaturatie. Wordt gemeten tijdens polygrafie en polysomnografie.

Rainout (condensatie)

Vorming van waterdruppels in de CPAP-slang wanneer de bevochtigde lucht onderweg afkoelt. Veroorzaakt gorgelgeluiden en waterspatten in het masker. Oplossing: een verwarmde slang zoals de ClimateLineAir, of de slang isoleren.

Ramp (oploopfunctie)

CPAP-functie die start op een lage druk, vaak 4 cmH₂O, en geleidelijk oploopt tot de therapiedruk terwijl u inslaapt, over 15 tot 30 minuten. Vergemakkelijkt de gewenning aan het begin van de behandeling.

Remgeld (CPAP-conventie)

Het deel van de kosten dat binnen de Belgische CPAP-conventie ten laste van de patiënt blijft: 0,25 € per dag, oftewel 7,50 € per maand. Vervalt voor BIM-rechthebbenden.

STOP-BANG

Vragenlijst met 8 ja/nee-vragen voor slaapapneu-screening (Snoring, Tired, Observed, Pressure, BMI, Age, Neck, Gender). Score ≥ 3: gemiddeld risico. Score ≥ 5: hoog risico. Veel gebruikt bij de preoperatieve consultatie en in de huisartsgeneeskunde.

Therapietrouw

Het werkelijke gebruik van de CPAP. Het RIZIV vraagt gemiddeld minstens 4 uur per nacht, berekend over de referentieperiode, om de conventie te behouden. Het gaat om een gemiddelde, niet om een absoluut minimum elke nacht.

Titratie

Onderzoek in een slaapcentrum om de optimale CPAP-druk te bepalen. De patiënt slaapt met CPAP terwijl een technicus de druk in realtime aanpast. Verplicht voor de RIZIV-conventie.

Verwarmde bevochtiger

Module in het CPAP-toestel of ernaast die de toegediende lucht bevochtigt en opwarmt. Vermindert een droge neus, verstopping en neusbloedingen. Gebruik uitsluitend gedistilleerd water. Sterk aanbevolen voor de tolerantie op lange termijn.

Zuurstofdesaturatie

Daling van het zuurstofgehalte in het bloed (SpO2) tijdens een apneu of hypopneu. Een desaturatie van 3 % of meer samen met een ademhalingsgebeurtenis is diagnostisch betekenisvol.

Bekijk ons volledig aanbod: Alle CPAP-apparaten | CPAP-maskers